AAN ALLE BEJAARDEN VAN MEIJEL té bouwen. De openheid van het landschap is nog gelijk aan de tijd dat de boer met flitsende sikkel zijn koren maaide en bij het slaan van de Kwartel tot de sehovenbindcr riep: 'Hoor, de Kwartel slaat drie keer, het wordt een goede oogst dit jaar.' Want drie slagen van de Kwartel betekende dat er drie vaten koren uit een vim gehaald konden worden (i vim is 144 schoven koren). Nu slaat de Kwartel niet meer. Mogelijk kon hij het aantal vaten niet meer bijhouden. Of is het wat anders? Eerst verdwenen de koren- en veldbloemen, daarna de Kwartel en nu zelfs het koren, dat plaats maakt voor de mais die op vele akkers groeit. Genoeg over de schaapskooi en de Kwartel. We fietsen in de richting van het dorpje Kronenberg. Vlak voor de kerk slaan we linksaf, de Meerweg in. Op deze weg steeds rechts aanhouden. Ter hoogte van de sportvelden (lichtmasten) gaat de verharding over in een onverharde weg, de bossen in. Waar in Kronenberg de kerk en de school staan moeten vroeger de hooilanden (5) in het stroomdal van de Blackterbeek en de Arsloop hebben gelegen. Het waren in die tijd (1800) de laatste stukjes in cultuur gebrachte gronden. Even verder begon de hei. De weg die we nu fietsen was destijds slechts een karrespoor dat naar de Peel leidde. De afbuigende weggetjes en zand paden zoals die op de Tranchotkaart staan, zijn verdwenen. Waar we het bos ingaan wordt de weg begrensd door licht golvende stuifzandheuvels. Vroeger heette het hier 't Cranen- bergerzand', nu staat het op kaarten aangegeven als Heesberg (6). Op de kaarten die van het grondgebied van de gemeente Sevenum in 1800 zijn gemaakt was slechts één bos- gebiedje te vinden. Het uitzicht van de stuifheuvels moet dan ook wijds zijn geweest. 'De Peel is een akelige eentonige woestijn, noch boom, noch struik verlustigt het oog', schreef De La Court in 1853 over de Peel. Het is moeilijk voor te stellen. We komen bij het witte kapelletje van St. Antonius. We kiezen het rechter weggetje. Even verder zien we aan de De schaapskooi 'Paulskoeye' in de buurtschap de Hees linkerhand een open ruimte in het bos waar omstreeks 1800 het Meerven (7) heeft gelegen. Waar eens watersnippen, Plevieren en Wilde Eenden broedden, woellen nu de mollen en de pieren in de drooggevallen en tot vruchtbare akkers herschapen gronden. Vanaf het kapelletje is het niet ver meer naar de verharde weg. We slaan hier links af en gaan in de richting van de Midden-Peelweg (8). Op de kaart uit 1800 is hier nog een wirwar van wegen te vinden die allen naar het moer leiden. Vlak bij de kruising ligt een kamp dat in de jaren '30 dienst heeft gedaan als opvang voor de vele werklozen die ingezet zijn bij de ontginning van de Peel. We steken de weg over en gaan in de richting van Evertsoord, het jongste Peeldorp dat genoemd is naar zijn grote promotor, oud burgemeester Everts van Sevenum. Op de plaats waar nu de kerk van dit pëeldorp ligt stond eens de 'Leijstenkoeye' (9). Een kilometer noordelijker de 'Scheurskoeye' en een kilometer zuidelijker, in dezelfde lijn de 'Dreikoeye'. Het waren drie van de vele schaapskooien die op de heidevelden van weleer een plaats hadden. De oude kaart heeft voorlopig afgedaan. De oude sporen vervagen. Zelfs de kaart uil 1934 biedt geen uilkomst meer. Alleen de kaart uit 1955 helpt ons verder. Even voorbij Huis ter Peel'gaan we rechtsaf, de Kerkkuilenweg op. Deze weg leidt ons rechtstreeks naar ons doel, hel hart van de 'Mariapeel'. De metamorfose'is in deze Peel- ontginning (10) bij Evertsoord totaal geweest. Het oorspronkelijke landschap is grondig gewijzigd. Niets is meer terug te vinden van vroeger jaren. De heide heeft plaats gemaakt voor gras. Voor de bezanding van het restveen en het opvullen van de diepe turfkuilen werden de vele zandruggen afgegraven. Daarmee werd het landschap volkomen geëgaliseerd. Het bochtige lijnenspel van hoogten en laagten en het grillige patroon van plantengemeenschappen heeft plaats gemaakt voor een landschap dat zo plat is als een pannekoek. Van cultuur naar natuur heet 't nu. We komen bij het staatsnatuurreservaat 'Mariapeel'. In de bocht naar links bevindt zich rechts van de weg een zwart geschilderd hek (11). Hier fietsen we de Peel in. Het kanaal (Defensiekanaal) dat hier de grens vormt tussen reservaat en cultuurgronden werd in 1938 gegraven in het kader van de verdedigingslinie 'De Peelraam- stelling'. Wie schetst onze verbazing? Het weggetje dat we nu berijden vinden we weer terug op de oude kaart uit 1800 en maakte deel uit van het labyrint van peelbanen waarover de boer eeuwenlang, karrevrachten turf naar zijn woon stede voerde. Tussen de peelbanen in is een deel van het veen vergraven voor huisbrandturf; hier ontstonden de zogenaamde boerenturfputten. Ze zijn nu weer grotendeels dicht gegroeid met veenmossen en andere hoogveenplanten. Zandopduikingen komen we nu aan weerszijden van ons pad tegen (12). Het is nu ook niet moeilijk de juiste weg te vinden. De Peelbaan waarover we fietsen leidt ons naar het biologisch station van de Mariapeel. De zandopduikingen zijn kenmerkend voor het peellandschap. Naar het westen daalt de bodem geleidelijk. Op de zandkoppen bedekt de struikheide vrijwel het gehele terrein. Op iets lager en vochtiger niveau komt de dopheide sterk naar voren. Enkele pollen Pijpestrootje begeleiden reeds dit plantengezelschap. Gentianen en Wolfsklauwsoorten die vroeger vrij algemeen voorkwamen zijn nu zeldzaam geworden. Op de laagste plekken, waar in de winter maanden het grondwater tot aan de oppervlakte komt, vinden we vrijwel alleen het Pijpestrootje. In dit deel van het reservaat is het open Peel landschap nog het beste bewaard gebleven. De zeldzaam wordende Korhoenders, Wulpen, Grauwe Klauwieren, de Nachtzwaluwen, Toren- en Boomvalken, Blauwe- en Bruine Kiekendieven strijden hier in het minimale areaal om hun voortbestaan. Vanuit de vochtige laagten, begroeid met Pijpestrootje stijgt de weg weer vrij plotseling. Voordat we het goed beseffen staan we weer op een der zandopduikingen. Het Peellandschap wordt hier begrensd door opgroeiende berken- bossen die zich hier spontaan ontwikkelen. In een open ruimte, midden op een zandkop, rijst na een bocht een groot log stenen gebouw voor ons op. Eigenlijk een monument dat in de oorlog verrees als 'hotel' voor werklozen die ontginnings plannen ten uitvoer moesten brengen. Het houdt de gedachte levendig dat het reservaat maar net uit de handen van de ontginners gefutseld kon worden. Het gebouw doet nu dienst als biologisch station van dit Peelgedeelle. Vlak voor het gebouw kiezen we hel linker weggetje. Waar dit uitmondt op een bredere grintweg gaan ice rechts. Dan weer meteen linksaf het volgende zandpad op. We komen 1111 op de plaats waar eens het Brocnmccr (13) was. Op de bodem van dit voormalige ren - 1111 een zandkop - groeien de heide en de Berken. Geen enkel spoor wijst nog op het moerassige karakter van weleer. 11 'e moeten het nu verder zonder Tranchotkaart doen. We zouden de juiste weg er niet meer op terugvinden. De kaart uit 1955 zal ons verder moeten leiden. We blijven het zandpad, dat zich door de PeeI slingert, volgen. Na een scherpe bocht naar rechts zien we aan onze rechterhand een uitgestrekt komplex van Peel- vennen (14). Ze ontstonden omstreeks 1935toen de boerenturj'winning hier op gang kwam. De vele niet afgegraven veendammen zijn begroeid met Pijpestrootje. Duizenden schreeuwende en agressieve Kapmeeuwen kiezen ieder voorjaar hier hun verblijfplaats. Hun aantal stijgt onrustbarend, en wordt zodanig groot dat het gebied, als gevolg van de vele uitwerpselen die in het water worden gedeponeerd, haar extreme voedselarme karakter dreigt te verliezen. Het verlandings- proces dat is ingezet bedreigt zelfs de vennen in dit gedeelte. Op de overgangen van land en water groeien de Geoorde- en de Grauwe Wilg. De Blauwborst vindt hier een optimaal broedmilieu. In het reservaat komen nog een vijftigtal broedparen voor. Buiten deze gebieden zijn ze vrijwel verdwenen. Komt u in het broedseizoen in de Peel dan zult u op uw tocht begeleid worden door de vloeiende en melodieuze zang van de Fitis waarvan er in het reservaat ruim duizend paren broeden. Langzamerhand zijn we aangekomen bij de 'eerste hoofdwijk' (15), een gegraven, karsaai dat op de grens van het natuur gebied aan de oostzijde begint. Vóór deze wijk gaan we linksaf. Een goed herkenningspunt is de betrekkelijk smalle sloot aan de rechterkant. Vrij snel nadat u linksaf geslagen bent ziet u het brede kanaal aan uw rechterhand. Het weggetje dat u nu volgt leidt ons over een kaarsrecht spoor naar Griendtsveen. De naam 'Eerste Hoofdwijk' geeft al aan dat dit kanaal een belangrijke Topografische kaart Mariapeel funktie heeft vervuld bij de ont sluiting van de Peel. De Maatschappij 'Griendtsveen' maakte omstreeks 1900 een begin met het ontvenen van dit Peelgedeelte. De hoofdwijk stamt ook uit deze tijd. Op de kaart (pag. 12) is duidelijk te zien dat in een zogeheten 'drietandsysteem' zijwijken werden gegraven die uitmonden op de hoofdwijk. Rechts van de wijk, iets noordelijk van de op de kaart aangegeven 'Vossen- heuvel', een met Vossebes begroeide zandopduiking, hebben de 5 Peelketen gestaan waar eens de 'Oliekonten' uit Drente en de 'Poepen' uit Hannover hun verblijfplaats hadden toen ze in dat verlaten oord hun brood verdienden met turfwinning. Al fietsende langs de Hoofdwijk zijn we bijna in Griendtsveen 16) aangeland. De slagboom aan het einde van de weg hindert ons niet. Met de fiets kunnen we er gemakkelijk omheen. De huizen waar we langs komen wijzen ons er op dat we weer in de bewoonde wereld zijn. De Kanaalweg maakt een flauwe bocht naar links in de richting van Griendtsveen. Bij de ophaalbrug gaan we rechtsaf, de brug over en kruisen de verharde weg om vervolgens onze tocht te vervolgen over de Zandweg langs het ParochiehuisBij de verharde weg aangekomen gaan we linksaf (Lavendellaan)Op de viersprong recht door in de richting van de brug. Deze steken we over en gaan meteen daarna linksaf. We rijden nu langs het kanaal in de omgeving van de villa die Van de Griendt hier liet bouwen (18). Het dorp Griendtsveen ademt nog de geest van een interessant verleden. Dat blijkt ook uit een studie die de Commissie voor Monumentenzorg van de Raad Der Europesche Gemeenten over 14 markante nederzettingen in Nederland heeft gemaakt. Maar volgens de Commissie zijn er bepaalde ontwikkelingen gaande die het typische karakter van het dorp bedreigen. Een van de markante punten in het dorp is ook het voormalige spoorwegstation en de turfstrooiselfabriek (17). Op de hoek van de St. Barbarastraat en de Pastoor Hendrikstraat gaan we linksaf de brug over en meteen daarna weer links in de richting van Helenaveen. Vrij spoedig zien we aan onze rechterhand een stukje van de Deumese Peel (20) waar de afgraving van een schamel restje hoogveen nog doorgaat. Hier graven nu niet de duizenden peelwerkers met de schop, maar slechts enkele machines die een nieuw milieu maken dat enkel nog geschikt zal zijn voor het Pijpestrootje. We koersen richting Helenaveen en volgen de parallelweg langs de Helenavaart. Langs de weg domineren de zware Eiken. Akkers en weilanden, omzoomd door bosstroken en kleinschalig van aard, worden afgewisseld door grootschalige Peellandschappen Langs de weg herinneren de vele boerderijen met namen van het Koningshuis ons eraan dat er een vriendelijke band heeft bestaan tussen de Van de Griendt's en Oranje. Vlak voor Helenaveen passeren we dan de plaats waar Eduard van de Griendt in 1880 zijn drijvende turfstrooiselfabriek afmeerde (22). In deze omgeving bouwde hij ook zijn stenen fabriek (23). We komen in Helenaveen (24). Het is moeilijk voor te stellen dat een eeuw geleden de turf nog reikte tot de daken van de tegenwoordige huizen. Er is nogal wat veranderd. Een grote metamorfose heeft zich in een eeuw tijds voltrokken. Landschap verdween; er kwam een nieuw landschap voor in de plaats. Maar op enkele plaatsen konden we nog zien hoe het er rond 1800 moet hebben uitgezien. De Peel is een streek met vele gedaanten. Vanuit Helenaveen is de weg terug naar huis gemakkelijk te vinden. De vele wegwijzers zullen u daarbij, ongetwijfeld helpen. Th. Janssen Literatuur Peelonlginning Sevenum, Dagblad voor Noord-Limburg 10 maart 1938, april 1977. De Limburgse en Brabantse Peel, A.F. van Beurden. Den Peel en de bedenkingen over denzelven, P.E. De La Court (1843). Agrarische Geschiedenis van West-Europa van 500-1850, Bernard Slicher van Bath. Gemeentearchief Sevenum. Geschiedenis der Dorpen en Heerlijkheden Deume, Liessel en Vlierden, H.N. Ouwerling. Voor u gelezen in Limburgs Landschap van sept. 1978 BURGERLIJKE STAND SEPTEMBER 1978 Geboortes: Bonny J.A., z.v. J.W. Spetgens-Slaats, Kennedylaan 12; Simone T.A., d.v. G.J. Henderikx-Stemkens, Den dueren coop 10; Kim W.P.J., d.v. J.G.C. van den Beuken-Pijnenburg, Dorpsstraat 33; Wilhelmus M.J., z.v. J.L.G.M. Basten-Verhaegh, Kennedylaan 23; Katja, d.v. G.H. Verstappen-Peeters, Past. Frischestraat 12; Judith, d.v. J.A.M. Van Knippenberg-van den Heuvel, Het Haze-Pad 11; Heidy J., d.v. J.E.C. Boerkamps-Peeters, Molenbaan 2; Paul W.H.M., z.v. P.J.G. Janssen-Verheijen, Churchilllaan 59; Elisabeth G.M., d.v. B.H.G. Geuns-Baetsen, Langstraat 13. Huwelijksaangiften: van Heur, Joannes H., programmeur, te Nederweert, en Berghs, Gertruda C.G.M., kleuterleidster, te Meijel, Vierüitersten 23; Lupsen, Arnoldus A.A.M., lasser, te Grathem, en Derks, Johanna M.M., verpleegkundige, te Meijel, Astenseweg 7; Heeskens, Lodevicus M., automonteur, te Meijel, Molenstr. 29, en Brummans, Antonia J.M., verkoopster, te Meijel, Molenstr. 45; Feijen, Martinus J., stra tenmaker, te Nederweert, en Basten, Anna H., inpakster, te Meijel, Peelweg 6; Pijnenburg, Mathieu H.M., vleesbereider, te Meijel, Past. Schreursstr. 3, en Geuns, Anna J., win kelbediende, te Meijel, Past. Schreursstr. 4. Huwelijken: Joosten, Wilhelmus H.A., leraar lich. opvoeding, te Meijel, Kerkveld 20, en Ossenkoppele, Arja, lerares lich. opvoe ding, te Apeldoorn; Lupsen, Arnoldus A.A.M., lasser, te Grathem, en Derks, Johanna M.M., verpleegkundige, te Meijel, Astenseweg 7; Manders, Johannes H.G., bouwondernemer, te Deume, en van Dijk, Hendrika A.M., kapster, te Meijel, Heufkesweg 9. Overlijden: Beurskens-Oomen, Hendrika, oud 71 jaar, Steegstr. 7; Scherbowsky, Theodor, oud 78 jaar, Burg. Linssenstraat 2. PAARDENSPORT Op 7 en 8 October organiseerde Rijver, de Ruif vanwege haar 10 jarig bestaan, een groot concours voor pony's en paarden. Dat het concours een groot succes is geworden dankzij de gunstige weersomstandigheden, is wel gebleken. Door de enorme belangstelling waarvan wij hebben genoten en de goede organi satie de medewerking van de gemeente politie, EHBO en alle andere medewer kers. Daarom willen wij langs deze weg alle instanties en medewerkers bedanken. Bestuur Rijver, "de Ruif' Als sluitstuk van het 10-jarig bestaan van Rijver, "de Ruif' heeft het bestuur besloten op zaterdag 21 oct. a.s. een feestavond te organiseren, aanvang 20 uur, in hotel Ketels, Raadhuisplein. Het bestuur nodigd bij deze al de men sen uit die de vereniging een warm hart toedragen. Met medewerking van een bekend dansorkest hopen wij u allen te mogen begroeten, en wensen wij u allen een prettige en genoeglijke avond. Het bestuur. Zoals u elders in dit blad heeft gelezen start voor vogelvereniging "Meijels Pracht" weer het tentoonstellingssei zoen. Wij hopen dat jullie weer massaal onze show zullen verzoeken. Uiteraard gratis. Het is een traditie dat wij in deze tijd ook een gratis kienmiddag organi seren in de soos van het bejaardenhuis. Dit is dit jaar op zaterdag 28 oct. om 2 uur. Koffie en gebak is aanwezig en na tuurlijk als hoofdprijs een prachtige kooi met een vogel. Kom allemaal. Dit is voor iedereen boven de 65. Bestuur Meijels Pracht.

DIGITALE PERIODIEKEN IN DE VOORMALIGE GEMEENTEN HELDEN, MEIJEL, KESSEL EN MAASBREE

Weekbericht voor Meijel | 1978 | | pagina 2